هشدار اخترشناسان: حلقهای مصنوعی از ماهوارهها در راه است
«این شبیه یک فیلم علمی تخیلی بد است.» این جمله را هیو لوییس، استاد فضانوردی دانشگاه بیرمنگام بریتانیا، در توصیف پروژهای به کار میبرد که میتواند ظاهر آسمان شب را برای همیشه تغییر دهد. بر اساس هشدار اخترشناسان، اگر برنامههای پرتاب یک میلیون فضاپیمای مرکز داده و دهها هزار آینه فضایی عملی شود، یک حلقه مصنوعی شبیه به حلقههای زحل در اطراف زمین تشکیل خواهد شد که از هر ستاره و سیارهای درخشانتر است و از هر نقطه از کره زمین قابل مشاهده خواهد بود.
حلقه زحلوار چگونه شکل میگیرد؟
هیو لوییس در گفتوگو با اسپیس.کام توضیح داد که تنها راه برای جا دادن به تعداد بالای صورتفلکیهای مرکز داده که پیشنهاد شده، این است که آنها را روی هم در مداری در مرز بین روز و شب قرار دهیم. این مدار که از خط ترمیناتور (مرز بین روز و شب) پیروی میکند، ماهوارهها را بر فراز قطبهای شمال و جنوب میبرد. تمام این ماهوارهها و آینهها باید در یک صفحه مداری قرار بگیرند تا به ۲۴ ساعت نور خورشید دسترسی داشته باشند. نتیجه این انباشتگی، ایجاد یک حلقه درخشان در آسمان است که بسیار روشنتر از هر ستاره یا سیاره و حتی ماه کامل خواهد بود.
تأثیر فاجعهبار بر آسمان شب
به گفته لوییس، «اگر شب به بالا نگاه کنید، همه آنها در یک صفحه، بسیار نزدیک به هم و در یک جهت حرکت میکنند. تأثیر بر آسمان شب کاملاً فاجعهبار خواهد بود.» این حلقه برای ساعتها پس از غروب و پیش از سپیدهدم در آسمان حرکت میکند و از هر نقطه روی زمین قابل مشاهده است. سامانتا لاولر، اخترشناس دانشگاه رجاینا در کانادا، با استفاده از مدلسازی رایانهای نشان داده است که این ماهوارهها نه تنها از ستارههای قابل مشاهده درخشانتر هستند، بلکه از آنها بیشتر نیز هستند. نور پراکنده از این حلقه تا دو ساعت پس از فرو رفتن در زیر افق به روشن کردن آسمان ادامه میدهد، درست مانند خورشید که پس از غروب همچنان آسمان را روشن نگه میدارد.
برنامههای شرکتهای بزرگ فضایی
طی سال گذشته، انبوهی از شرکتها از جمله اسپیسایکس، استارکلود، کاوبوی اسپیس، اوربیتال و بلو اوریجین به کمیسیون ارتباطات فدرال ایالات متحده (FCC) برای مجوز پرتاب بیش از یک میلیون ماهواره مرکز داده به صورت ترکیبی درخواست دادهاند. چین نیز برنامههایی برای توسعه یک شبکه مرکز داده مداری در پنج سال آینده دارد. علاوه بر این، شرکت رفلکت اوربیتال مستقر در کالیفرنیا قصد دارد ۵۰,۰۰۰ آینه مداری به فضا پرتاب کند تا نور خورشید را پس از غروب به نیروگاههای خورشیدی روی زمین بازتاب دهد. این شرکت مجوز خود را برای پرتاب اولین آینه نمایشی به نام Eärendil-1 دریافت کرده که انتظار میرود تا پایان سال 2025 پرتاب شود.
هشدارهای کارشناسان و پیامدهای علمی
لاولر هشدار میدهد که این حلقه مصنوعی میتواند زمان تلسکوپهای حرفهای که با بودجه مالیاتدهندگان تأمین میشوند را بسیار کمتر مؤثر کند. او میگوید: «ما میتوانیم با همان هزینه کار علمی بسیار کمتری انجام دهیم، و بسیاری از موارد علمی، از جمله جستجوی سیارکهای خطرناک نزدیک به زمین، تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.» این در حالی است که تاکنون هیچگونه ارزیابی زیستمحیطی یا تأثیر بر آسمان شب برای این پروژهها انجام نشده است. اخترشناسان از جامعه بینالمللی میخواهند که پیش از آغاز این پروژههای عظیم، قوانین و محدودیتهای لازم برای حفاظت از آسمان شب وضع شود.
جمعبندی
آسمان شب که از آغاز تاریخ بشر منبع الهام و شگفتی بوده است، اکنون با تهدیدی جدی از سوی پروژههای تجاری فضایی مواجه است. تشکیل یک حلقه مصنوعی از ماهوارهها نه تنها چشمانداز ستارگان و کهکشان راه شیری را برای همیشه از بین میبرد، بلکه تحقیقات نجومی را نیز با چالشهای بزرگی روبرو میکند. به نظر میرسد زمان آن فرا رسیده است که نهادهای بینالمللی مانند اتحادیه بینالمللی اخترشناسی (IAU) و سازمان ملل برای حفظ میراث مشترک بشریت وارد عمل شوند.
