شرکت آمریکایی Reflect Orbital قرار است در سال جاری ماهواره آزمایشی Eärendil-1 را با آینه‌ای 18×18 متر در مدار قرار دهد. پژوهش تازه‌ای هشدار می‌دهد که این فناوری می‌تواند آسمان شب را برای میلیون‌ها نفر به‌شدت روشن کند و پیامدهای گسترده‌ای داشته باشد.

آزمایش Reflect Orbital چه هدفی دارد؟

هدف اولیه شرکت آزمایش امکان بازتاب هدفمند نور خورشید به نقاط مشخص روی زمین است تا روشنایی «طبق تقاضا» فراهم شود. برنامه بلندمدت شامل استقرار تا 50,000 ماهواره با آینه‌های بزرگ‌تر (تا ابعاد 54×54 متر) اعلام شده که کاربردهایی مانند افزایش ساعات نور برای شارژ پنل‌های خورشیدی، عملیات اضطراری و موارد نظامی را دنبال می‌کنند.

نتایج پژوهش: دامنه و شدت نور بازتابی

تیم پژوهشی به سرپرستی میروسلاو کوسیفای از آکادمی علوم اسلواکی، مدل‌های انتشار و پخش نور را شبیه‌سازی کرده است. یافته‌های پذیرفته‌شده برای انتشار در Astrophysical Journal Letters نشان می‌دهد:

  • درون لکه دایره‌ای هدف به قطر 5 کیلومتر، نور بازتابی یک ماهواره به‌تنهایی حدود 40 برابر روشن‌تر از ماه کامل به‌نظر می‌رسد.
  • تا فاصله حدود 14 کیلومتر از مرکز پرتو، هر ماهواره همچنان نوری در حد روشنایی ماه کامل تولید می‌کند.
  • ترکیب پرتوهای 400 ماهواره درون ناحیه 5 کیلومتری، نوری معادل حدود 10,000 ماه کامل یا تقریباً 2.4٪ روشنایی خورشید تولید می‌کند؛ مجموعه‌ای که تا حدود 80 کیلومتر دورتر نیز به‌صورت «درخششی بالای افق» قابل رؤیت خواهد بود.

این محاسبات نشان می‌دهد تأثیرات فراتر از مناطق هدف خواهد بود و می‌تواند آلودگی نوری گسترده‌ای ایجاد کند.

ماهواره آزمایشی Reflect Orbital و طرح آینه‌های بازشونده در مدار

واکنش جامعه علمی و سازمان‌های محیط‌زیستی

اخترشناسان و سازمان‌های حفاظتی، از جمله DarkSky International و American Bird Conservancy، از کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) خواسته‌اند مجوز پرتاب Eärendil-1 بازنگری شود و بررسی‌های زیست‌محیطی طبق قانون ملی سیاست محیط‌زیستی (NEPA) انجام گیرد.

سامانتا لاولر، اخترشناس دانشگاه رجاینا، این پروژه را با اصول حفاظت آسمان تاریک ناسازگار توصیف کرده است. الوییه هینو از رصدخانه جنوبی اروپا می‌گوید مدل‌های تیم اسلواکی معتبرند و پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند چنین پرتوهایی می‌توانند روشنایی آسمان را در مقیاس وسیع تا 300٪ افزایش دهند.

ادعاها و پاسخ‌های Reflect Orbital

بن ناواک، مدیرعامل Reflect Orbital، نتایج کوسیفای را رد کرده و برخی فروض را نادرست دانسته است. او از مکانیزم‌های «حفاظتی» و تعیین نواحی استثنا سخن گفته و اعلام کرده شرکت در تعامل با جامعه علمی است. اما تیم پژوهشی می‌گوید شرکت هیچ داده، عدد یا مدل مشخصی برای بازبینی فنی ارائه نکرده است.

Reflect Orbital در پرونده خود نزد FCC هشدار داده که مشاهده ماهواره با تلسکوپ‌هایی بزرگ‌تر از 12 اینچ ممکن است برای چشم انسان خطراتی به همراه داشته باشد؛ هرچند شرکت احتمال وقوع صدمات قابل‌توجه را کم ارزیابی کرده و یادآور شده ماهواره‌ها به‌صورت پیوسته روشن نخواهند بود.

پیامدها برای اخترشناسی، زیست‌بوم و عملیات انسانی

نور مصنوعی قوی و گسترده می‌تواند پیامدهای متعددی داشته باشد، از جمله:

  • اختلال در مشاهدات نجومی و کاهش قابلیت رؤیت اجرام کم‌نور
  • تأثیرات منفی بر رفتار شبانه جانوران، از تغییر الگوهای تغذیه تا اخلال در مهاجرت پرندگان
  • اختلال در ناوبری هوایی و خطرات ایمنی مرتبط با درخشندگی‌های ناگهانی
  • ایجاد آلودگی نوری در مناطق وسیع فراتر از اهداف برنامه‌ریزی‌شده

نبود یک نهاد بین‌المللی مشخص برای تنظیم و ارزیابی تأثیر چنین فناوری‌هایی، نگرانی‌ها را تشدید می‌کند و درخواست‌ها برای شفافیت داده‌ها و بررسی‌های مستقل را افزایش داده است.

اقدامات پیشنهادی و پیگیری‌ها

پرواز آزمایشی Eärendil-1 که مجوز FCC را دریافت کرده، نقطه عطفی برای تعیین مسیر این فناوری است. ناظران مدنی، جامعه علمی و نهادهای محیط‌زیستی خواستار موارد زیر هستند:

  • ارائه مدل‌های فنی، مقادیر پخش نور و دسترسی شفاف به داده‌های مربوط به پرتاب و عملکرد ماهواره
  • انجام ارزیابی زیست‌محیطی مستقل و مشارکتی طبق استانداردهای بین‌المللی
  • تعیین چارچوب‌ مقرراتی جهانی برای تجهیزات بازتابی و ماهواره‌ای که تأثیر زیست‌محیطی و آلودگی نوری دارند

جمع‌بندی — تصمیم‌گیران و نهادهای نظارتی اکنون باید بین وعده مزایا و حفاظت از میراث جهانی آسمان تاریک تعادل برقرار کنند؛ شفافیت داده‌ها و بررسی‌های مستقل در ماه‌های پیش رو تعیین‌کننده خواهند بود.