پژوهشی تازه نشان میدهد شدت رویدادهای النینو در حدود یک قرن اخیر بهطور قابلتوجهی افزایش یافته و عامل اصلی این تقویت، تغییر اقلیم ناشی از فعالیتهای انسانی است. نویسندگان مطالعه میگویند شدت رویدادهای اخیر حدود ۴۰٪ بیشتر از دورههای پیشاصنعتی شده است.
شواهد از مرجانهای گالاپاگوس
تیم تحقیقاتی با تحلیل ۱۳ نمونه مرجانی از حوالی جزایر گالاپاگوس، تاریخچهٔ شدت النینو را در بازهٔ تقریبی هزارساله بازسازی کردند. تغییرات شیمیایی حساس به دما در این مرجانها الگوی روشنی نشان داد: از قرن نوزدهم و همزمان با افزایش استفاده از سوختهای فسیلی، دورههای النینو تدرجاً قویتر شدهاند. نتایج این مطالعه در نشریهٔ Science منتشر شده است.
النینو چیست و چه تأثیری دارد
النینو بخشی از نوسان النینو-جنوبی (ENSO) در اقیانوس آرام است که بین فاز گرمتر (النینو) و خنکتر (لانینا) نوسان میکند. در فاز النینو دمای سطح آب در مرکز و شرق اقیانوس آرام افزایش مییابد، بادهای تجاری تضعیف یا معکوس میشوند و الگوهای بارش و دما در سطح جهانی تغییر میکند. برای مرجعهای علمی میتوان به صفحهٔ Wikipedia درباره ENSO و منابع NASA مراجعه کرد.
روششناسی و بررسی عوامل طبیعی
علاوه بر آنالیز نمونههای مرجانی، پژوهشگران از شبیهسازیهای اقلیمی بهره بردند تا نقش عوامل طبیعی مانند فورانهای آتشفشانی و تغییرات خورشیدی را جدا کنند. این شبیهسازیها نشان دادند که تغییرات طبیعی بهتنهایی قادر به تولید جهش مشاهدهشده در شدت النینو نیستند و بهترین توضیح برای الگوی افزایش شدت، تغییر اقلیم انسانی است.
پیامدها برای جوامع و اکوسیستمها
تقویت النینو میتواند شدت و فراوانی مخاطرات اقلیمی را افزایش دهد؛ از جمله تغییرات در الگوهای بارش، خشکسالی، سیل و آتشسوزیهای جنگلی. پیامدهای معمول این مخاطرات عبارتاند از کاهش تولید غذا، آسیب به زیستبومهای دریایی و زمینی و افزایش تنشهای اجتماعی و اقتصادی. جولیا کول، نویسندهٔ اصلی مطالعه، هشدار داده که «اگر النینو قویتر شود، این تأثیرات نیز قویتر خواهند شد» و احتمالاً برخی اکوسیستمهای حساس مانند جنگل آمازون دچار تغییرات بلندمدت میشوند.
النینوی ۲۰۲۶–۲۰۲۷ و نگرانیهای کوتاهمدت
این نتایج همزمان با وقوع یک النینوی قدرتمند در سالهای ۲۰۲۶–۲۰۲۷ منتشر شده است. پیشبینیها حاکی از احتمال ثبت سطوح بیسابقهٔ دمای سطح دریا هستند و پرسش کلیدی اکنون این است که دامنهٔ تأثیرات و مناطق آسیبپذیر کدام خواهند بود.
اقدامات پیشنهادی برای کاهش خسارت
پژوهشگران بر ضرورت کاهش سریع انتشار گازهای گلخانهای تأکید میکنند، اما اقدامات کوتاهمدت و میانمدت نیز اهمیت دارد. راهکارهای عملی شامل موارد زیر است:
- کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و تسریع در انتقال به انرژیهای تجدیدپذیر
- تقویت تابآوری شبکههای غذایی از طریق تنوعبخشی محصولات و بهبود مدیریت ذخایر
- بهبود زیرساختهای آب و مدیریت منابع آبی برای مقابله با خشکسالی و سیلاب
- سرمایهگذاری در سیستمهای هشداردهی زودهنگام و تقویت ظرفیتهای پاسخ اضطراری
- ادغام شواهد علمی در سیاستگذاری با استفاده از گزارشهای مرجع مانند IPCC
چشمانداز
شواهد مرجانیِ پیشاصنعتی نشان میدهد روند کنونی طبیعی نیست و نقش انسان در تقویت چرخهٔ ENSO روشن است. در کوتاهمدت باید انتظار پیامدهای شدیدتر را داشت، اما با برنامهریزی موثر میتوان ریسکها را کاهش و تابآوری را افزایش داد. تبدیل هشدار علمی به اقدامات سیاستی و عملی سریع، اکنون اولویت دارد.
منبع مطالعه: Cole et al., 2026, Science. برای مطالعهٔ بیشتر دربارهٔ نوسان النینو-جنوبی به صفحهٔ Wikipedia ENSO و منابع NASA و IPCC مراجعه کنید.
