گنجینه سکه کولومنا شامل ۲٬۶۰۰ سکه نقره است که باستانشناسان روسیه از داخل یک کوزهٔ سرامیکی در حوالی شهر تاریخی کولومنا بیرون کشیدند. این مجموعه پنجرهای تازه به روشها و سازوکارهای ضرب پول در قرن پانزدهم میگشاید.
جزئیات کشف
کوزهٔ سرامیکی حاوی سکهها در چاهی مدفون در قلب بافت تاریخی کولومنا یافت شد. کولومنا حدود ۱۱۴ کیلومتر جنوبشرق مسکو قرار دارد و در قرون چهاردهم و پانزدهم یکی از مراکز مهم منطقه بود. سکهها اکنون زیر نظر کارشناسان مؤسسهٔ باستانشناسی قرار دارند تا نوعشناسی و تاریخگذاری دقیق آنها تکمیل شود.
ترکیب سکهها
بخش عمدهٔ مجموعه از سکههای نوع «دِنگا» تشکیل شده؛ واحدی که از پایان قرن چهاردهم در شاهزادهنشین بزرگ مسکو ضرب میشد. هر دِنگا برابر نیمِ کوپک بود و ۱۰۰ کوپک معادل یک روبل محسوب میشد. شمار قابلتوجهی از سکهها به دورهٔ حکمرانی واسیلی یکم و واسیلی دوم تعلق دارند.
نمونههای نادر و تازهشناساییشده
در میان سکهها نمونهای بسیار نادر دیده شد که تصویر پرندهای در حال پرواز را نشان میدهد و ظاهراً در سالهای پایانی حکومت واسیلی یکم ضرب شده است. بیش از ۳۵۰ سکه نیز از گونههایی هستند که تا کنون ثبت نشده بودند؛ پژوهشگران در حال بررسی دقیقِ ساختار، نقشها و علائم ضرب این قطعاتاند تا جایگاه و زمان تولید آنها روشن شود.
چه کسی احتمالاً گنج را دفن کرده است؟
شواهد نشان میدهد صاحب گنجینه فردی متموّل و دارای جایگاه اجتماعی بالا—مانند یک مقام یا تاجر موفق—بوده است. انگیزهٔ دفن کوزه هنوز واضح نیست؛ اما توالی تاریخی سکهها سرنخهایی در این باره ارائه میدهد.
ارتباط زمانی با اپیدمی دههٔ ۱۴۲۰
آخرین سکههای مجموعه مربوط به نیمهٔ دوم دههٔ ۱۴۲۰ هستند. این بازهٔ زمانی با شیوع طاعون در بین سالهای ۱۴۲۴ تا ۱۴۲۷ در برخی از شاهزادهنشینهای روسیه همزمان است؛ از این رو برخی پژوهشگران احتمال میدهند صاحب گنج در جریان همان بحران فوت یا مجبور به فرار شده است. این رخداد را میتوان در چارچوب پاندمی دوم طاعون نیز بررسی کرد.
اهمیت باستانپولشناسی و کتابتشناسی
این مجموعه فراتر از شمار سکهها اهمیت دارد: انواع جدید و نادر سکهها اطلاعاتی دربارهٔ کارگاههای ضرب محلی، علامتهای هویتی و شبکههای تجاری منطقه فراهم میکنند. پژوهشگران با ترکیب مطالعات باستانپولشناسی، آنالیز فلزی و تطبیق نگارهها تلاش میکنند زمان و محل دقیق تولید هر قطعه را تعیین و بازتاب اقتصاد محلی قرن پانزدهم را بهتر بازسازی کنند.
گامهای بعدی پژوهشی
- ثبت فهرست کامل و عکسبرداری با کیفیت از همهٔ سکهها
- آنالیز ترکیب شیمیایی فلز برای شناسایی منابع نقره
- مطابقت طرحها و علائم با نمونههای آرشیوی و موزهای
- تهیه گزارشی علمی برای انتشار در مجلات تخصصی و ارائه در کنفرانسهای باستانشناسی
نتایج این بررسیها میتواند تصویر دقیقی از ساختار اقتصادی و مناسبات اجتماعی منطقه در گذر قرن پانزدهم ارائه کند. احتمالاً برخی قطعات پس از مستندسازی به موزهها یا مراکز تحقیقاتی منتقل خواهند شد تا برای نمایش و پژوهش در دسترس عموم قرار گیرند.
منابع و معرفی برای مطالعهٔ بیشتر: صفحهٔ ویکیپدیا دربارهٔ کولومنا و صفحهٔ ویکیپدیا دربارهٔ دِنگا.
