دادههای ثبتشده نشان میدهد انفجار بوستر موشک نیو گلن شرکت بلو اوریجین هنگام یک تست در کیپ کاناورال موجهای اینفراساند را تا فاصلههای بسیار دور ارسال کرد؛ پژوهشگران انرژی معادل حدود 0.131 کیلوتن و مصرف تقریباً ۳–۶٪ از پیشران را برآورد کردهاند.
- تاریخ: 29 مه
- محل: کیپ کاناورال
- دورترین ثبتشده: حدود 1,046 مایل (1,684 کیلومتر)
- برآورد انرژی: حدود 0.131 کیلوتن (معادل تقریباً 144 تن TNT)
- سهم پیشران مصرفشده: تقریباً 3% تا 6%
- پیامد فنی: آسیب گسترده به سکوی پرتاب و احتمال تأخیر ماهها تا یکسال در برنامههای پرتاب
چه اتفاقی افتاد؟
حین اجرای تست ثابت «هاتفایر» در کیپ کاناورال، بوستر نیو گلن ناگهان منفجر شد و آوار و گویهای آتشین را به هوا پرتاب کرد. بلو اوریجین احتمال خرابی یک شیر اکسیژن را مطرح کرد و گزارشهای اولیه در Space.com منتشر شد. خسارت وارده به سکوی پرتاب به حدی است که تعمیرات ممکن است ماهها یا نزدیک به یک سال طول بکشد و برنامههای پرتابی آتی، از جمله بخشی از برنامههای مشترک با ناسا برای مأموریتهای ماه، را به تعویق اندازد.
چرا ثبتهای اینفراساند اهمیت دارد؟
پژوهشگران در مطالعهای منتشرشده در نشریهٔ The Seismic Record دادههای شبکههای اینفراساند سراسری را بررسی کردند و دریافتند حداقل 36 ایستگاه سیگنالهای کمفرکانس مرتبط با انفجار را ثبت کردهاند. دورترین ایستگاه در شمالشرق تگزاس قرار داشت و فاصلهٔ آن تا محل انفجار حدود 1,046 مایل (1,684 کیلومتر) محاسبه شد. برای توضیح علمی این پدیده میتوان به صفحهٔ اینفراساند در ویکیپدیا مراجعه کرد.
عملکرد ابزار و اطلاعات قابل استخراج
اینفراساند فرکانسهایی پایینتر از حد شنوایی انسان منتشر میکند که میتواند صدها تا هزاران کیلومتر را بپیماید. تحلیل ویژگیهای موج—شامل فرکانس، پهنای پالس و مدت زمان انتشار—امکان برآورد مقیاس انرژی آزادشده و تخمین میزان سوختی که فوراً واکنش نشان داده را فراهم میکند. ثبت گستردهٔ موجها نشاندهندهٔ بزرگی رویداد و ارزش شبکههای حسگر برای تحلیل فورنزیک است.
تخمین انرژی انفجار و مقایسه
تخمین انرژی آزادشده توسط پژوهشگران حدود 0.131 کیلوتن گزارش شده که معادل تقریباً 144 تن TNT است. این عدد کمی بالاتر از برخی برآوردهای اولیهٔ انفجار چرنوبیل در سال 1986 است؛ مقایسهٔ دقیقتر نیازمند تحلیلهای بیشتر و دادههای تکمیلی از صحنه و سنسورها است. برای اطلاعات تاریخی دربارهٔ چرنوبیل میتوان به ویکیپدیا رجوع کرد.
چه سهمی از پیشران مصرف شد؟
با اینکه میزان دقیق پیشران مصرفشده توسط شرکت منتشر نشده، تیم پژوهشی برآورد کرد بین 3% تا 6% از پیشران کریوژنیک بوستر در انفجار اولیه بهطور سریع واکنش داده یا سوخته است. ظاهر گوی آتش اولیه ممکن است کمحجم به نظر برسد، ولی در رویدادهای مرتبط با سوخت و اکسیدکننده بخشهای مختلف میتوانند در زمانهای متفاوت واکنش نشان دهند و دادههای موج صوتی به تفکیک این رفتارها کمک میکند.
اینفراساند بهعنوان ابزار ردیابی رویدادهای بزرگ
شبکههای اینفراساند میتوانند ابزار کماستفاده اما مؤثری برای شناسایی و ردیابی انفجارهای بزرگ، حوادث پرتاب و ورود اجسام به جو باشند. این گروه پژوهشی پیشتر از اینفراساند برای ردیابی ورود کپسولها به جو، از جمله بازگشت مأموریت OSIRIS-REx در 2023، استفاده کرده است.
پیامدها برای ایمنی و تحقیقات فضایی
- تحلیل امواج کمفرکانس میتواند تعیین مکان و شدت رویدادهایی را ممکن کند که شواهد بصری یا دادههای داخلی ناکافیاند.
- شبکههای دائمی اینفراساند میتوانند پایهای برای پاسخ سریع، بررسی فورنزیک انفجار و بهبود ایمنی پرتابها فراهم کنند.
- سازمانها و شرکتهای هوافضا باید سنجشهای محیطی جامعتری در سایتهای پرتاب نصب کنند تا در هنگام حادثه دادههای مستقل و دقیقتری در دسترس باشد.
ثبت این موجها نشان میدهد حتی زمانی که انفجارها برای گوش انسان نامحسوساند، شبکههای حسگر فراصوت میتوانند جزئیات رخداد را بازسازی کنند و ابزار ارزشمندی برای ایمنی، پاسخ به حادثه و تحقیقات در صنعت فضایی فراهم آورند.
