سنگی پرتابشده از منجنیق با سرعتی نزدیک به 300 کیلومتر در ساعت به بالای کمر یک مدافع اصابت کرد؛ استخوانهای بالاتنهٔ او خرد و بدنش زیر وزن سنگ له شد. این بقایا امروز با نام «اسکلت 150» در زیر نمازخانهٔ قلعهٔ استرلینگ یافت شده و پژوهشهای دانشگاه برادفورد نشان میدهد که احتمالاً تنها قربانی منجنیق است که بهطور مستقیم و محققانه شناسایی شده است.
ویژگیهای منحصر به فرد اسکلت 150
استخوانها شدت جراحات غیرمعمولی داشتند: جمجمه در 61 نقطهٔ جداگانه شکسته و نزدیک به 60 قطعهٔ استخوان از میان دندهها پراکنده شده بود. شانهٔ راست و بخش بالای ساق هم بهطرز شدیدی متلاشی شده بودند. جو باکبری، پالئوپاتولوژیست دانشگاه برادفورد، در نشست انجمن پالئوپاتولوژی اروپا گزارش داد که الگوی شکستگیها با یک ضربهٔ واحد، بسیار سنگین و سریع سازگار است؛ همان الگویی که برخورد یک گلولهٔ منجنیق بر جای میگذارد.
روشهای بررسی
تیم پژوهشی از ترکیبی از فناوریها برای بازسازی حادثه استفاده کرد:
- آنالیز پزشکی قانونی و کالبدشکافی دقیق
- بررسیهای میکروسکوپی برای شناسایی الگوهای خردشدگی و ریزساختار شکستگی
- تصاویر رادیولوژی و اسکن میکروسیتی (micro-CT) برای بازسازی سهبعدی آسیبها
همهٔ شواهد نشان داد شکستگیها زمانی رخ دادهاند که استخوانها هنوز تازه و تر بودهاند؛ بنابراین احتمال رخدادن آسیب پس از مرگ یا افتادن سنگ روی جسد منتفی است. شدت و جهت نیرو نیز سناریوهایی مانند لهشدن زیر سم اسب، عبور ارابه یا سقوط از ارتفاع را رد میکند.
منجنیقها و تهدیدشان در محاصرهها
منجنیقها، از جمله نمونهٔ مشهور «وارولف» (Warwolf)، قادر به پرتاب گلولههایی با انرژی و سرعت بالا بودند. این سازهها هم برای تخریب سازهها و هم برای تهدید نیروهای مدافع از فاصلهٔ امن بهکار میرفتند. تا پیش از بررسی اسکلت 150، شواهد مستقیم و محکمی که مرگ انسان را ناشی از برخورد یک گلولهٔ منجنیق نشان دهد، در دست نبود.
شواهدی که مرگ ناشی از منجنیق را تائید میکند
- الگوی شکستگی: شکستگیهای همزمان و متعدد در جمجمه و دندهها که نشاندهندهٔ یک ضربهٔ قوی و متمرکز است.
- زمان بهوقوع پیوستن جراحات: وقوع شکستگیها در زمانی که بافتها هنوز تازه بودهاند، نه پس از مرگ.
- رد دیگر سناریوها: جهت، زوایا و توزیع نیروها با لهشدن توسط حیوان، عبور ارابه یا سقوط از دیوار همخوانی ندارد.
اهمیت یافته و مسیر پژوهشهای آتی
شناسایی اسکلت 150 امکان بازسازی دقیقتری از رخدادهای میدان نبرد فراهم میکند. تلفیق تصاویر پیشرفته و آنالیز پزشکی قانونی، «داستان شکستگیها» را خواناتر کرده است. پژوهشهای آینده میتوانند سن دقیق، تعیین جنسیت و تاریخگذاری نمونه را تکمیل کنند و مشخص سازند این حادثه مربوط به کدام محاصره و کدام بازهٔ تاریخی بوده است.
جمعبندی
اسکلت 150 تا کنون تنها نمونهای است که پژوهشگران آن را مستقیماً با مرگ ناشی از برخورد منجنیق پیوند زدهاند. این یافته نشاندهندهٔ خشونت محاصرههای قرونوسطایی است و همزمان تأکید میکند ابزارهای مدرن تحلیل استخوان چگونه توانایی بازخوانی لحظههای سرنوشتساز تاریخ را دارند و پرسشهای تازهای برای باستانشناسان و پالئوپاتولوژیستها مطرح میکنند.
