در پارک ضایعاتی شهر Hrubieszów در جنوبشرقی لهستان، مردی که بهدنبال قطعات یدکی خودرو بود، قطعهٔ آهنی مرکزی یک سپر را یافت. بررسیهای موزهای نشان داد این امبو حاوی بقایای استخوانهای سوخته است؛ نشانهٔ نادری از تدفین کالبدسوزی که احتمالاً به یک جنگجوی وندال بازمیگردد و مرتبط با یک سپر 1800 ساله است.
جزئیات کشف
قطعهٔ یافتشده همان «امبو» یا برجک مرکزی سپر است؛ قطعهٔ فلزی که مرکز سپر را میپوشاند، دست را محافظت میکرد و بقایای چوب و چرم اطراف را نگه میداشت. چوب و چرم طی قرنها از بین رفتهاند، اما امبو بهدلیل فلزیبودن حفظ شده و سطح آن آثار قرار گرفتن در دمای بالا را نشان میدهد. درون برجک، تودهٔ خشکشدهای حاوی استخوانهای سوخته یافت شد که با سنت کالبدسوزی در میان اقوام ژرمن، از جمله وندالها، سازگار است.
نشانههای زمانی و فرهنگی
شکل نوکدار امبو و شیوهٔ ساخت آن به نمونههای متعلق به قرن دوم میلادی نزدیک میشود و پژوهشگران احتمال ارتباط آن با گروههای ژرمنی پیش از مهاجرتهای بزرگ را مطرح کردهاند. وندالها از قومهای ژرمنی بودند که بعدها در جریان موجهای مهاجرت به سمت جنوب و شمال آفریقا حرکت کردند؛ با این حال این سپر بهنظر میرسد چندین قرن پیش از استقرار آنها در آفریقا دفن شده باشد.
محل کشف و واکنش موزه
امبو اوایل ماه جاری در پارک ضایعات Hrubieszów، نزدیک مرز با اوکراین، کشف شد. عکس قطعه توسط کاشف برای موزهٔ پدر استانیسواف استاشیچ در Hrubieszów ارسال شد و کارشناسان موزه منشأ و قدمت احتمالی قطعه را تأیید کردند. نمایندگان موزه اعلام کردهاند که وضعیت حفظشدگی امبو و آثار حرارتی روی سطح آن، همراه با استخوانهای سوخته داخل برجک، نشاندهندهٔ یک تدفین کالبدسوزی مرتبط با یک جنگجو است.
اشیای محتمل که از بین رفتهاند
کارشناسان احتمال میدهند قبر اصلی تا حدی تخریب شده و بسیاری از همراهان تدفین از بین رفتهاند. آیتمهایی که ممکن است در گور اولیه وجود داشته اما اکنون مفقود باشند عبارتاند از:
- شمشیر یا تیغهٔ سرد
- سر نیزهها و نوکهای پرتابی
- سگک کمربند و تزئینات فلزی
- قزن یا گلِپوش ردای نظامی
فقدان چوب، پارچه و بسیاری اشیای آلی باعث شده دادههای بیشتری دربارهٔ جایگاه اجتماعی فرد، شیوهٔ فلزکاری و شبکههای تجاری آن دوره قابل بازیابی نباشد.
گامهای بعدی پژوهش
موزه و باستانشناسان محلی برنامهریزی کردهاند تا بررسیهای بیشتری انجام دهند، از جمله:
- آنالیز ترکیب فلزی امبو و مطالعات متالورژیکی
- مقایسهٔ فن ساخت و آرایش با نمونههای شناختهشده از فرهنگ Przeworsk
- در صورت دسترسی به مواد مناسب، آزمایشهای رادیوکربن و دیگر روشهای تاریخگذاری
کالبدسوزی شانس بازیابی DNA را کاهش میدهد و تحلیلهای بیومولکولی در چنین مواردی پیچیدهتر و محدودتر خواهد بود، اما ترکیب روشهای مختلف میتواند اطلاعات ساختاری و فرهنگی بیشتری ارائه کند.
پیام میراثی و ضرورت حفاظت
کشف این قطعه در فضای یک پارک ضایعاتی یادآوری میکند که آثار مهم تاریخی گاهی در مکانهای غیرمنتظره یافت میشوند و اهمیت گزارش سریع کشفیات به موزهها و مراجع باستانشناسی محلی را نشان میدهد. ثبت، حفاظت و مطالعه حتی قطعات کوچک، به فهم بهتر تاریخ محلی و تعاملات فرهنگی در اروپا کمک میکند.
خلاصه و چشمانداز
همین برجکِ فلزی میتواند کلیدی برای بازسازی بخشهایی از زندگی و مناسک مردمانی باشد که بیش از 1800 سال پیش در این منطقه حضور داشتند. پژوهشهای آتی ممکن است قدمت و زمینهٔ فرهنگی سپر 1800 ساله را دقیقتر کند و نشان دهد جوامع محلی پیش از موجهای بزرگ مهاجرت چگونه زندگی و مناسک خود را سامان میدادند.
برای مطالعهٔ بیشتر دربارهٔ سنتهای تدفین با کالبدسوزی به کالبدسوزی و برای زمینهٔ تاریخی وندالها به صفحهٔ وندالها مراجعه کنید.
