باستانشناسان در دروازهٔ غربی شهر رومی دئولتوم در بلغارستان، اسکلت 1600 ساله کوزه رومی را درون یک دولیوم (ظرف سفالی عظیم) کشف کردند. شواهد میدانی نشان میدهد فرد هنگام یک حادثه خشونتآمیز یا آتشسوزی وارد ظرف شده و در پی آن جان باخته است.
چه چیز پیدا شد؟
تیم کاوش دولیوم را از برجک شمالی دروازهٔ غربی دئولتوم در تاریخ 10 اوت خارج کرد. داخل ظرف بقایای انسانی همراه با دو چاقوی آهنی، یک کمربند و مقدار قابل توجهی خاکستر یافت شد. اطراف محل آثار گستردهٔ سوختگی دیده میشود: آجرها و کاشیهای شکسته، قطعات شیشهٔ ذوبشده و استخوان حیوانات اهلی که نشاندهندهٔ وقوع یک آتشسوزی و بیثباتی در محوطه است.
چرا در کوزه پنهان شد؟
دولیومها برای نگهداری روغن زیتون و شراب استفاده میشدند و برخی تا ظرفیت حدود 1000 لیتر داشتند. نمونهٔ کشفشده قطری نزدیک به یک متر داشته و احتمالاً خالی بوده است؛ بنابراین فرد میتوانسته برای پناه گرفتن وارد آن شود. وجود خاکستر زیر اسکلت و قرارگیری دو چاقو—یکی بین پاها و دیگری در کمربند—حاکی از آن است که این فرد پس از آغاز آتش به داخل دولیوم رفته و در حالی که خود را برای دفاع آماده کرده بود، جان باخت. وضعیت استخوانها بهگونهای است که باستانشناسان آن را شبیه حالت خوابیده توصیف کردهاند؛ بنابراین احتمال خروج یا فرار وجود نداشته یا ممکن نبوده است.
زمینهٔ تاریخی و موقعیت دئولتوم
دئولتوم (Deultum) در سواحل دریای سیاه از استقرارهای رومی بود و در سدههای چهارم و پنجم میلادی در معرض حملات قبایل ژرمن شرقی و هونها قرار داشت. پژوهشگران احتمال میدهند این کشف بازماندهٔ یکی از دورههای تخریب و خشونت در مرزهای امپراتوری روم باشد. برای آشنایی بیشتر میتوان به صفحهٔ Deultum در ویکیپدیا مراجعه کرد.
آزمایشها و تاریخگذاری
تحلیلهای اولیه، رویداد را به حوالی سال 400 میلادی نسبت میدهند. بقایا برای بررسیهای انسانشناسی فیزیکی به صوفیه منتقل شدهاند تا آزمایشهای رادیوکربن، آنالیز ایزوتوپی و در صورت امکان تستهای دیانای انجام شود. این روشها میتوانند سن، منشأ جغرافیایی، وضعیت سلامتی و اطلاعات دیگری دربارهٔ فرد فراهم کنند. تیم کاوش برنامهریزی کرده تا تابستان آینده بخشهای بیشتری از دروازهٔ غربی را کاوش کند تا پلان محوطه و توالی زمانی حوادث روشنتر شود.
اهمیت کشف
- شاهدی مستقیم از خشونت و بیثباتی در مرزهای امپراتوری روم در اواخر دورهٔ باستان.
- وجود ابزار دفاعی (دو چاقو) تصویری ملموس از واکنش فرد در شرایط اضطراری ارائه میدهد.
- آثار سوختگی و اشیاء پراکنده اطلاعاتی دربارهٔ نحوهٔ ذخیرهسازی، زندگی روزمره و واکنش ساکنان به حملات فراهم میکند.
منابع و مطالعهٔ بیشتر
برای مطالعه دربارهٔ دولیومها و کاربردشان در دنیای باستان به صفحهٔ Dolium در ویکیپدیا مراجعه کنید و گزارشهای خبری و تحلیلی مربوطه را در منابعی مانند Live Science دنبال کنید.
نتایج آزمایشهای علمی پیشرو میتواند علاوه بر تعیین دقیق تاریخ رویداد، اطلاعاتی دربارهٔ سن، وضعیت سلامتی و مسیر زندگی این فرد فراهم آورد و چشماندازی تازه از زندگی در مرزهای امپراتوری روم به دست دهد.
