2 سپتامبر 2016 فضاپیمای روزتا محل دقیق فرودگر فیلائه را پس از نزدیک به دو سال جستوجو روی دنبالهدار 67P یافت. این رویداد نمونهای از پایداری در عملیات کاوش فضایی و اهمیت تصویربرداری بلندمدت برای شناسایی اهداف سطحی مأموریتها بود.
چگونگی گمشدن و جستوجو برای پیدا شدن فیلائه
در 12 نوامبر 2014 فرودگر فیلائه از فضاپیمای مادر روزتا روی سطح دنبالهدار 67P فرود نرم انجام داد. نیزههای لنگر نتوانستند آن را محکم به سطح بچسبانند و فیلائه پس از چند جهش در شکافی سایهدار و به پهلو قرار گرفت؛ پانلهای خورشیدی نور کافی دریافت نکردند و ارتباط پایدار قطع شد.
باتریهای داخلی فیلائه توان عملیاتی پیوستهای حدود ۶۰ ساعت فراهم کردند، اما در همین بازه دادههای حیاتی فرستاد و شواهدی از وجود ترکیبات آلی بهدست آمد. روزتا جستوجو را ادامه داد و در تقریباً ۲۲ ماه بیش از ۸۰٬۰۰۰ تصویر از سطح 67P ثبت کرد تا بالاخره محل دقیق فرودگر را کشف کند.
عکسِ کشف: فیلائه در میان سنگها
تصاویر منتشرشده فیلائه را در وضعیتی خوابیده و نیمهپنهان در کنارهای سنگی تاریک نشان داد؛ وضعیتی که توضیح میداد چرا پنلها انرژی کافی دریافت نمیکردند و چرا ارتباط اولیه قطع شد.
اهمیت کشف برای مأموریت روزتا و اخترشناسی
پیدا شدن فیلائه چند تأثیر مهم داشت:
- امکان بررسی دقیق محل انجام آزمایشها و جهتگیری پنلها برای درک بهتر دادههای ارسالی.
- ارزیابی نهایی ابزارها و نقاط نمونهبرداری پیش از پایان مأموریت روزتا در ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۶.
- اثبات کارآمدی روشهای جستوجو و تحلیل تصاویر بلندمدت در پیگیری فرودگرها و اهداف کوچک سطحی.
فیلائه چه کشفیاتی انجام داد
- شناسایی ترکیبات آلی روی سطح دنبالهدار که سرنخهایی دربارهٔ منشأ مولکولهای آلی در منظومهٔ شمسی فراهم کرد.
- اندازهگیریهای فیزیکی و شیمیایی سطح و لایههای بالایی دنبالهدار با استفاده از مجموعهٔ ده ابزار علمی و یک دریل.
- تصاویر نزدیک از بافت سطحی که در مدلسازی ساختار و تاریخچهٔ 67P نقش داشت.
میراث روزتا و چشمانداز مأموریتهای آینده
روزتا و فیلائه چارچوبی تازه برای کاوش اجرام یخزده تعریف کردند و استانداردهایی برای مأموریتهای بعدی به جا گذاشتند. یافتههای این مأموریت درک از نقش دنبالهدارها در انتقال مواد آلی و آب به سیارات جوان را تقویت و پرسشهای جدیدی دربارهٔ ترکیب داخلی این اجرام مطرح کرد.
چشماندازهای بعدی شامل بازدید دوباره، مأموریتهای نمونهبرداری بازگشتی و طراحی ابزارهایی مقاومتر برای کار در شرایط کمنور و سطوح ناهموار خواهد بود.
برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ روزتا و فیلائه به منابع زیر مراجعه کنید: صفحه روزتا در آژانس فضایی اروپا (ESA) و ویکیپدیا — روزتا.
این کشف نشان میدهد پیگیری دقیق و صبورانه در پژوهشهای فضایی میتواند حتی پس از فرود ناموفق، دادهها و پاسخهای ارزشمندی به همراه داشته باشد؛ نکتهای حیاتی برای طراحی و برنامهریزی مأموریتهای آینده.
