ایلان ماسک خبر داد که اسپیسایکس ظرف چند ماه آینده تلاش خواهد کرد مرحله بالایی فضاپیمای استارشِیپ را با بازوهای برج پرتاب بگیرد؛ اقدامی که پیشتر برای پرواز بعدی برنامهریزی شده بود اما بهدلیل نیاز به مجوزهای نظارتی و آمادهسازیهای فنی به تعویق افتاد.
چرا گرفتن استارشِیپ سختتر از سوپرهیوی است؟
سامانهٔ استارشِیپ از دو بخش اصلی تشکیل شده: مرحلهٔ اول عظیم بهنام سوپرهیوی و مرحلهٔ بالاییِ فضاپیما بهنام استارشِیپ. گرفتن سوپرهیوی با بازوهای برج چندین بار عملی شده، اما گرفتن مرحلهٔ بالایی دشوارتر است، چون:
- مرحلهٔ بالایی در بازگشت از ارتفاع بسیار بیشتری وارد جو میشود و سرعت بازگشت آن بالاتر است،
- تنشهای حرارتی و ساختاری در بازگشت به جو شدیدتر است،
- نیاز به همزمانی بسیار دقیق در بالانس و مانور در فاصلهٔ نزدیک با برج وجود دارد، بهطوری که هر خطا میتواند منجر به برخورد یا از دستدادن فضاپیما شود.
پیشرفتهای اخیر و نشانههای امید
در پرواز 13، انجامشده در 24 ژوئیه، استارشِیپ پس از عبور از جو وارد منطقهٔ هدف در اقیانوس هند نزدیک سواحل غربی استرالیا شد و در آنجا فرود آمد. برخلاف نمونههای قبلی، فضاپیما پس از فرود واژگون شد اما ساختار اصلی حفظ شد و تیم اسپیسایکس آن را به جزیرهٔ کریسمس منتقل کرد تا بررسیهای فنی انجام شود. عملکرد این پرواز موجب خوشبینی نسبت به امکان تلاش برای گرفتن مرحلهٔ بالایی با برج شد.
نقش مجوزهای نظارتی
ماسک اشاره کرد که اجرای برنامهٔ گرفتن مرحلهٔ بالایی منوط به تأیید نهادهای نظارتی، از جمله ادارهٔ هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) است. ممکن است برای پرواز 14 هنوز همهٔ مجوزها صادر نشده باشد و همین موضوع جدول زمانی را تغییر دهد.
پرواز 14: گام مهم به مدار
حتی در صورت تعویق عملیات گرفتن فضاپیما با برج، پرواز 14 میتواند نقطهٔ عطفی باشد. ماسک هدف این پرواز را رسیدن به مدار اعلام کرده است؛ موفقیت در این مرحله مسیر مأموریتهای آینده و آزمایش راههای بازیافت فضاپیما را هموارتر میکند.
تحلیل فنی: مهمترین چالشها
- کنترل حرارتی: مواد پوششی و سیستمهای محافظ باید حرارت شدید بازگشت از ارتفاع بالا را تحمل کرده و عملکرد ساختاری را حفظ کنند.
- دقت مانور و ناوبری: برداشتن فضاپیما با بازوهای برج به سامانههای موقعیتیابی و کنترل رانشی بسیار دقیق و هماهنگ نیاز دارد.
- پایداری ساختاری در فرود نزدیک به برج: اتصال مکانیکی ایمن بین بازو و سازهٔ فضاپیما باید تحمل نیروها و گشتاورهای لحظهای را داشته باشد.
- آزمون و تحلیل داده:
- هر پرواز اطلاعات حیاتی فراهم میکند؛ بررسی نمونههای بازیابیشده برای اصلاح طراحی و روشهای عملیات الزامی است.
- آمادگی تیم فنی برای تکرار سریع آزمایشها و پیادهسازی تغییرات جزئی، ریسک کلی پروژه را کاهش میدهد.
نگاه به آینده
ماسک پیشبینی کرده اولین پروازِ مجدد استارشِیپ در پایان امسال یا اوایل سال آینده انجام شود و آن را گسستی تاریخی در مسیر توسعهٔ فضاخواندگی انسان خوانده است. موفقیت در گرفتن مرحلهٔ بالایی با برج نه تنها هزینهٔ بازیافت را کاهش میدهد، بلکه الگویی برای عملیات بازیافت پیچیدهتر در مأموریتهای بلندمدت بینسیارهای فراهم میکند.
در هفتهها و ماههای آینده تمرکز جامعهٔ فضایی بر صدور مجوزها، تحلیل دادههای فنی پروازهای پیشین و آمادهسازی برای پرواز 14 خواهد بود؛ چرخهای که تعیینکنندهٔ زمان و احتمال نخستین گرفتن استارشِیپ با برج خواهد بود.
منابع و مطالعهٔ بیشتر: معرفیهای پایه دربارهٔ استارشِیپ و سوپرهیوی در Wikipedia و پوشش خبری در سایتهای فناوری مانند TechCrunch برای دنبالکردن تحولات مفید هستند.
