صندوق بینالمللی پول نسبت به پیامدهای غیرمنتظره استراتژیهای کنترل ارزی مبتنی بر استیبلکوینهای ملی هشدار داد. دان کتز، معاون اول مدیرعامل صندوق، در سخنرانی خود در دانشگاه کیپتاون توضیح داد که ابزارهایی که برای کاهش وابستگی به دلار طراحی شدهاند، ممکن است در عمل مسیر فرار سرمایه به سمت توکنهای با پشتوانه دلاری را هموار کنند.
مکانیزم تبدیل ناخواسته به دلار دیجیتال
استقرار استیبلکوینهای بومی و دلاری روی یک زیرساخت بلاکچین مشترک مرزبندیهای سنتی میان آنها را کمرنگ میکند. کاربران میتوانند از طریق صرافیهای غیرمتمرکز (DEX)، استخرهای نقدینگی یا مبادلات همتابههمتا با اصطکاک کم داراییهای خود را از ارز ملی به دلار دیجیتال تبدیل کنند.
این انتقال فعالیتهای بازار ارز را از کانالهای سنتی—بانکها و صرافیهای رسمی—به قلمرو روی زنجیره منتقل میکند و رصد و اعمال کنترل بر جریانهای سرمایه را برای مقامات دشوارتر میسازد.
آفریقای جنوبی؛ ترجیح بازار برای نقدشوندگی و اثر شبکه
کتز به تجربه آفریقای جنوبی اشاره کرد: استیبلکوینهای دلاری مانند USDT و USDC پذیرش قابلتوجهی یافتهاند، در حالی که توکنهای پشتوانه رِند تقاضای اندکی داشتهاند. علت اصلی، عمق نقدشوندگی، اثرات شبکه و عرضه فرامرزی گستردهتر توکنهای دلاری است.
این الگو نشان میدهد تصمیم کاربران نهایی بر مبنای مزایای عملی اقتصادی است نه صرفاً سیاستهای دولتی؛ حتی در کشورهایی با دسترسی محدود به دلار فیزیکی، دلار دیجیتال میتواند به راهی برای حفاظت از ارزش دارایی تبدیل شود.
سناریوهای متفاوت در اقتصادهای مختلف
- اقتصادهای بهشدت دلاریزه (مثلاً زیمبابوه): استیبلکوینها ممکن است جایگزینی دیجیتال برای ذخایر دلاری نقدی باشند و تقاضای جدید چندانی ایجاد نکنند.
- کشورهای دارای کنترل ارزی سختگیرانه و چارچوب اقتصادی شکننده: در این محیطها ریسک واقعی ظاهر میشود؛ استیبلکوینهای دلاری میتوانند تقاضای تازهای برای ارز خارجی القا کنند و فرارهای ارزی را تشدید نمایند.
نیاز به چارچوب نظارتی یکپارچه
کتز بر ضرورت گنجاندن مسیرهای ورود (on‑ramps)، خروج (off‑ramps) و نقاط تبادل روی زنجیره در چارچوبهای قانونی و نظارتی تأکید کرد. هدف جلوگیری از شکلگیری بازارهای ارز موازی و غیرشفاف در بستر بلاکچین و حفظ کارایی سیاستهای پولی و مقررات سرمایه است.
گزارشهای قبلی صندوق نشان میدهد که استیبلکوینهای دلاری میتوانند دسترسی به ارز خارجی را بهبود بخشند، اما همزمان در شرایط بحران خطر بروز هجوم تقاضا برای دلار را افزایش میدهند.
پیشنهادهای کلیدی برای سیاستگذاران
- نظارت دقیق بر مسیرهای تبدیل و نقدشوندگی استیبلکوینها؛ شفافیت در روابط بازارسازان و استخرهای نقدینگی.
- الزام به استانداردهای احراز هویت و مبارزه با پولشویی در مسیرهای ورود و خروج داراییهای دیجیتال.
- پیشبینی مکانیسمهای مدیریت نقدینگی برای جلوگیری از نوسانات شدید در زمان شوکهای اقتصادی.
- هماهنگی بینالمللی برای تبادل اطلاعات و سازوکارهای نظارتی مشترک در بازارهای فرامرزی استیبلکوین.
جمعبندی
استقرار استیبلکوینهای ملی بدون درک کامل تعاملات آنها با اکوسیستم دلاری میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. تجربهها و تحلیلهای صندوق بینالمللی پول زنگ هشداری برای سیاستگذارانی است که بلاکچین را صرفاً ابزاری برای حفظ سرمایه میدانند؛ این فناوری میتواند هم امکان مدیریت بهتر را فراهم کند و هم راههای جدیدی برای فرار به دلار ایجاد نماید.
