بخش عمدهای از اسقاط کشتیهای متعلق به یا با پرچم اتحادیه اروپا در اسکلههای ساحلی هند، پاکستان و بنگلادش انجام میشود، در حالی که تأسیسات بازیافت داخل اتحادیه اروپا ظرفیت کافی برای پردازش این کشتیها را دارد.
یافتههای کلیدی
آمار کلی
- بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵، مجموعاً ۷۰۶ کشتی با مالکیت و/یا پرچم اتحادیه اروپا در سراسر جهان اسقاط شدهاند.
- تنها ۲۲٪ از این کشتیها در تأسیسات مستقر در اتحادیه اروپا بازیافت شدهاند که معادل حدود ۵٪ از کل تناژ است.
- نزدیک به نیمی از کشتیها ساحلنشین شدهاند و در مجموع حدود ۶۶٪ از تناژ کل در هند، بنگلادش و پاکستان اسقاط شده است؛ مابقی عمدتاً در ترکیه تخریب شدهاند.
- ۱۰۲ مورد گزارش شده که مالکان درست قبل از اسقاط، پرچم اتحادیه اروپا را تغییر دادهاند تا از محدودیتهای صادرات ضایعات فرار کنند.
خطرات روش ساحلنشینی
اسقاط ساحلی—روش غالب در جنوب آسیا—در صورت نبود کنترلهای مناسب موجب انتشار مواد خطرناک به آب و خاک میشود و کارگران در معرض مخاطرات جدی قرار میگیرند. گزارشهای سازمانهای غیرانتفاعی Shipbreaking Platform و Transport & Environment (T&E) این مسائل را مستند کردهاند.
تعارض میان مقررات و اجرا
قوانین اتحادیه اروپا از جمله مقررات حملونقل ضایعات و ضوابط بازیافت کشتی، صدور کشتیهای ضایعاتی به کشورهای غیر OECD را محدود و الزام میکنند کشتیهای دارای پرچم اتحادیه اروپا از تأسیسات تأییدشده اروپایی استفاده کنند. با این حال، در عمل مالکان با راهکارهایی مانند تغییر پرچم یا گزارشدهی نادرست، قوانین را دور میزنند و ناوگان اروپایی همچنان به حیاطهای با استاندارد پایین در جنوب آسیا فرستاده میشود.
روشهای فرار از قانون
- تغییر پرچم درست پیش از اسقاط.
- گزارشدهی نادرست درباره وضعیت تعمیرات یا پایان عمر کشتی.
- استفاده از تأییدیهها یا اسناد جعلی برای نشان دادن امکان صادرات ضایعات.
ابعاد اقتصادی و زیستمحیطی
حدود ۹۵٪ وزن یک کشتی قابل بازیافت بهصورت فولاد قراضه باکیفیت است. بازیافت داخلی این مواد میتواند تأمینکننده مهمی برای صنایع فولاد اروپا باشد و به کاهش انتشار کربن کمک کند.
نمونهای از ظرفیت و نیاز:
- ظرفیت بازیافت اروپا در سال ۲۰۲۰ حدود ۲٫۱ میلیون LDT گزارش شد؛ در همان سال مجموع کشتیهای متعلق به اتحادیه اروپا که اسقاط شدند حدود ۱٫۴ میلیون LDT بود — یعنی ظرفیت خالی قابلملاحظهای وجود داشت.
- اسقاط مسئولانه در اروپا میتواند سالانه میلیونها تن فولاد ثانویه فراهم کند و به گذار سبز بخش فولاد کمک نماید.
موانع تحول
- فرار از مقررات از طریق تغییر پرچم و گزارشدهی نادرست.
- تصمیمهای اجرایی که برخی تأسیسات ساحلی را به فهرست تأییدشده اضافه میکنند و امکان اسقاط خارج از اتحادیه را تسهیل میسازند؛ اقدامی که از سوی سازمانهایی مانند Shipbreaking Platform و T&E مورد انتقاد قرار گرفته است.
- شکافهای سیاستی که ساحلنشینی خطرناک را بهعنوان گزینهای موجه یا اجتنابناپذیر نشان میدهد، در حالی که ظرفیت داخلی برای انجام اسقاط مسئولانه وجود دارد.
پیشنهادها و راهکارها
- اعمال ممنوعیت صریح ساحلنشینی و توسعه مقرراتی که انتقال کشتیهای ضایعاتی را به کشورهای با استانداردهای پایین محدود کند.
- تقویت سازوکارهای بازرسی، شفافسازی در تغییر پرچم و افزایش ردیابی مالکیت کشتیها.
- سرمایهگذاری هدفمند در ظرفیتهای بازیافت داخل اتحادیه و ایجاد مشوقهای مالی برای اسقاط مسئولانه در اروپا.
- ایجاد استانداردهای سختگیرانه برای تأیید تاسیسات و نظارت مستمر بر اجرا.
چشمانداز
اگر سیاستگذاران اتحادیه اروپا اجرای مقررات را تقویت کنند و موانع قانونی برای اسقاط داخلی برداشته شود، بازیافت کشتی میتواند به منبع مهمی از مواد باکیفیت برای صنعت فولاد اروپا تبدیل و همزمان از آسیبهای زیستمحیطی و انسانی در جنوب آسیا جلوگیری کند. پرسش بنیادی این است که آیا تصمیمگیران حاضرند منافع کوتاهمدت برخی مالکان را فدای منافع بلندمدت صنعتی و زیستی کنند؟
منابع و مطالعات تکمیلی: صفحه ویکیپدیا درباره اسقاط کشتی و گزارشهای Shipbreaking Platform و Transport & Environment.
