وزارت اکولوژی و محیطزیست چین همراه با ۱۸ نهاد دولتی دیگر، برنامه پنجساله واکنش به تغییرات اقلیمی ۲۰۲۶–۲۰۳۰ را منتشر کرد. این سند نظام هدفگذاری اقلیمی کشور را برای دوره ۲۰۲۶–۲۰۳۰ یکپارچه میکند و خطوط اصلی سیاستهای انرژی و چارچوب بازار کربن را ترسیم مینماید.
نکات برجسته
سند ترکیبی حوزههای متعددی را پوشش میدهد: انتشار دیاکسید کربن، گازهای گلخانهای غیر CO2، بازارهای کربن، ردپای کربن کسبوکارها، سازگاری با تغییر اقلیم و همکاری بینالمللی. به گفته مسئولان، برای نخستینبار «یک سیستم هدفگذاری جامع» تعریف شده که همه اجزای سیاست اقلیمی را در بر میگیرد؛ سند با همکاری نهادهایی مانند کمیسیون ملی توسعه و اصلاحات (NDRC) و اداره ملی انرژی چین تدوین شده است.
اهداف کلیدی
- اوج انتشار پیش از سال ۲۰۳۰ و تداوم تعهد به بیطرفی کربنی قبل از سال ۲۰۶۰.
- کاهش شدت کربنی به میزان ۱۷٪ طی دوره پنجساله.
- کاهش شدت کربن به ازای هر واحد محصول در صنایع پوششیافته توسط بازار کربن ملی به میزان ۳٪.
- ترویج جایگزینی سوختهای فسیلی با منابع تجدیدپذیر و توسعه سامانههای نوین انرژی.
- تقویت سازگاری با تغییر اقلیم و تسهیل جریان فناوریهای پاک.
تمرکز ویژه بر گازهای غیر CO2
یکی از وجوه ممتاز برنامه، توجه ویژه به گازهای گلخانهای غیر دیاکسیدکربن است. سند هدفی را تایید میکند که تا سال ۲۰۳۰ ظرفیت کاهش معادل ۳۰ میلیون تن دیاکسیدکربن (۳۰ MtCO2e) از منابع غیر CO2 ایجاد شود. این هدف پیشتر مطرح شده بود و اکنون در قالب این برنامه پنجساله محتوای مشخصتری یافته است.
بخش عمده این کاهش میتواند از پروژههای مهار متان، بهویژه در معادن زغالسنگ، حاصل شود. یک یادداشت روششناسی درباره بازار داوطلبانه اعتبار کربن چین (CCER) نشان میدهد پروژههای بازیابی متان از تهویه و معادن با غلظت پایین ممکن است تا سال ۲۰۳۰ حدود ۲۰ MtCO2e کاهش ایجاد کنند. برای مراجعه بیشتر میتوان به صفحه متان رجوع کرد.
بازار کربن و سازوکار حاکمیتی
اگرچه برنامه هدف کمی جدید و بزرگ مشخصی اعلام نکرده، اما سیگنالهای روشنی درباره جهتگیری سیاستی ارسال میکند: تقویت بازار کربن ملی، تاکید بر شفافیت و سازوکارهای اجرایی، و گسترش نقش مکانیزمهای بازار در کاهش انتشار. این جهتگیری با تلاشهای چین برای تقویت نقش خود در حکمرانی اقلیمی جهانی همراستا است و میتواند تجارت اعتبارات کربن و همکاریهای بینالمللی را تسهیل کند. برای آشنایی کلی میتوان به مبحث بازارهای کربن مراجعه کرد.
دیدگاه تحلیلگران
قین یان (Qin Yan) از ClearBlue Markets این برنامه را ارتقای حکمرانی اقلیمی چین به «سطح راهبردی بیسابقه» ارزیابی میکند و شکلگیری یک «سیستم هدفگذاری فراگیر» را گامی در جهت تحقق تعهدات چین در توافق پاریس میداند. پژوهشگران CIB Research نیز سند را آغاز مرحلهای جدید در تقویت سازوکارهای اجرایی و ظرفیت زیرساختی سیاست اقلیمی توصیف کردهاند.
پیام برای بازارها و ناظران بینالمللی
اجرای برنامه نیازمند تعامل نزدیک نهادهای تنظیمی، بنگاهها و بازارهای مالی است. دو نکته کلیدی برای رصد جهانی اهمیت دارد:
- توانایی چین در تبدیل هدفهای کلی به سیاستهای ملموس، شفاف و قابل پایش؛
- گسترش و عمقبخشی بازار کربن ملی که بالقوه بر تجارت اعتبارات کربن و همکاریهای فرامرزی تاثیرگذار خواهد بود.
جمعبندی و افق پیشرو
سند ۲۰۲۶–۲۰۳۰ بیشتر از اعلام اهداف جدید، ساختاردهی و تقویت ابزارهای سیاستی را هدف قرار داده است. پرسش اصلی مرحله اجرا این است که آیا این سیستم هدفگذاری جامع میتواند سرعت گذار انرژی را افزایش دهد و اعتماد بازارهای داخلی و بینالمللی را جلب کند یا خیر. نقش چین در شکلدهی سازوکارهای جهانی کاهش انتشار و توسعه فناوریهای پاک در دهه پیشِرو تعیینکننده خواهد بود.
